Journal / Temizleme
Yüz temizleyiciniz size sert mi geliyor?
Bunu etikete bakarak anlayamazsınız, cildiniz söyler: yüzünüzü yıkadıktan sonraki dakikalarda ve saatlerde. Yeter ki neye bakacağınızı ve aynı belirtilerin başka nereden gelebileceğini bilin.
Kısa cevap
Durulayınca cildiniz sık sık geriliyor ya da gıcır gıcır oluyorsa, sonraki ürün batıyorsa, cildiniz pul pul dökülüyor, pürüzleniyor ya da kızarıyorsa temizleyiciniz size sert geliyor olabilir. Önce sıcak suyu, yüzü fazla sık yıkamayı, ovalamayı ve güçlü aktif içerikleri eleyin; bunlar da aynı belirtileri yapabilir. Sonra daha nazik bir temizleyiciyi tek başına deneyin ve ona ne kadar köpürdüğüne göre değil, cildinizin nasıl tepki verdiğine göre karar verin.
01 / Nelere bakmalı?
Temizleyicinin cildinize fazla geldiğini nasıl anlarsınız?
Temizleyiciden beklenen; kiri, yağı, güneş kremini ve makyajı almak. Her temizleyici bunu yüzey aktif maddelerle (yağı ciltten ayırıp suyla akıp gitmesini sağlayan içerikler) yapıyor. Temizleyiciler üzerine yapılmış bir derleme, daha sert yüzey aktif maddelerin cildin dış katmanındaki proteinleri ve lipitleri de bozabildiğini anlatıyor. Bunu siz gerginlik, kuruluk, tahriş ve kaşıntı olarak hissediyorsunuz.[6]
Aşağıdakilerin hiçbiri tek başına teşhis değil. Birkaç gün üst üste tekrarlanan bir tablo, tek bir kötü yıkamadan çok daha fazlasını anlatır.
- Gerginlik
- Durulamadan birkaç dakika sonra cildiniz geriliyor ve nemlendirici sürene kadar bu his geçmiyor. Nedenini yüzünüzü yıkadıktan sonra cildiniz neden gerginleşiyor? yazısında anlattık.
- Gıcır gıcır bir his
- Durulayınca parmaklarınız cildinizde takılarak kayıyor. Çoğumuz bunu yüzün iyice temizlendiğinin kanıtı sayarız. Oysa bu his, kirle birlikte fazlasının da gittiğini gösteriyor olabilir.
- Sonrasında batma
- Normalde rahatça kullandığınız nemlendirici ya da serum, yüzünüzü yıkar yıkamaz sürünce batıyor. AAD, nemlendirici dahil herhangi bir ürünün yakmasını ya da batmasını dermatoloğa söylenmesi gerekenler arasında sayıyor.[2]
- Pul pul dökülme ya da pürüz
- Çoğunlukla burun kenarında, ağız çevresinde ya da yanaklarda kuru alanlar. Ya da makyajın, önceden sorun çıkarmadığı yerlerde pul pul görünmesi.
- Kızarıklık
- Yıkadıktan sonra pembeleşen ya da yer yer kızaran, her zamankinden geç yatışan bir cilt.
- Gün içinde daha çok parlama
- Bazı kişiler, cildi fazla arındıran bir yıkamadan birkaç saat sonra yüzlerinin daha yağlı göründüğünü fark ediyor. Bunun nedeni net olarak bilinmiyor; o yüzden kanıt değil, ipucu olarak görün. Yine de bu gözlem, cildi kurutmanın yağı kontrol etmenin yolu olmadığını hatırlatıyor. AAD de akneye yatkın ciltlerde bunu önermiyor.[4]
Cildinize üç ayrı anda bakın: durulamadan birkaç dakika sonra, sonraki ürünü sürerken ve aynı günün ilerleyen saatlerinde. Bu belirtilerden birkaçı çoğu gün kendini gösteriyorsa, temizleme adımınıza yakından bakmanın zamanı gelmiş demektir.
02 / Şişeyi suçlamadan önce
Sorun her zaman temizleyicide değil
Gayet uygun bir temizleyici bile yanlış kullanılınca cildi rahatsız edebilir. Ürünü değiştirmeden önce şunlara bir bakın.
- Suyun sıcaklığı
- AAD, yüzü yıkarken ve durularken ılık su kullanmayı öneriyor.[1] İstanbul’un birçok semtinde su kireçli; kireçli suyla yıkanınca gerginliği daha çok hissediyorsanız, suyu sıcak değil ılık tutmak iyi bir başlangıç. Ayrıntısı yüz sıcak suyla mı, soğuk suyla mı yıkanmalı? yazısında.
- Yüzünüzü ne sıklıkla yıkadığınız
- AAD, yüzün günde en fazla iki kez, bir de çok terledikten sonra yıkanmasını öneriyor.[1] Cleveland Clinic’ten bir dermatolog, yüzü gereğinden sık yıkamanın kuruluğa, tahrişe ve zayıflamış bir cilt bariyerine yol açabileceğini söylüyor.[3]
- Aletler ve ovalama
- Yüz bezi, lif, sünger gibi parmak uçlarınız dışında kullandığınız her şey cildi tahriş edebilir; ovalamak da öyle.[1]
- Çift aşamalı temizleme
- Akşamları iki kez temizlemek, cildin temizleyiciyle iki kat daha uzun temas etmesi demek. Az makyaj ya da güneş kremi kullanıyorsanız tek temizlik yetebilir; bunu çift aşamalı temizleme gerçekten gerekli mi? yazısında anlattık.
- Sonrasında kullandığınız aktifler
- Retinol ve glikolik asit gibi bazı içerikler cildi tek başına da tahriş edebilir.[5] Batma bunlardan biri rutininize girdikten sonra başladıysa sorun temizleyicide olmayabilir. Neden daha fazlasının daha iyi olmadığını aktif içerikler: fazlası neden daha iyi değil yazısında okuyabilirsiniz.
03 / Yaygın bir yanılgı
Köpüğe değil, cildinize bakın
Köpüğe bakıp karar vermek kolay geliyor: çok köpürüyorsa sert, az köpürüyorsa nazik. Oysa köpüğün miktarı formülün bütününe bağlı ve cildinizin nasıl tepki vereceğini tek başına göstermiyor. Az köpüren bir ürün de bazı ciltleri gerebilir.
Araştırmalar başka şeylere işaret ediyor. Bir temizleyicinin ne kadar nazik olduğunu üç şey belirliyor: içindeki yüzey aktif maddelerin ciltle ne kadar güçlü etkileştiği, pH değeri ve formülde yıkarken kaybedileni yerine koymaya yardım eden içerikler olup olmadığı.[6] Bunların çoğunu şişeye bakarak anlayamazsınız.
Yine de bazı genel eğilimler başlangıç için işe yarar. Cleveland Clinic’ten bir dermatolog, krem temizleyicilerin köpürenlere göre cildi daha az kuruttuğunu söylüyor ve cilt tipiniz ne olursa olsun sert, cildi aşırı kurutan ya da parfümlü temizleyicilerden uzak durmanızı öneriyor.[3] AAD de aşındırıcı olmayan, alkolsüz, nazik bir temizleyici öneriyor.[1] Doku yalnızca ipuçlarından biri. Farklı türleri jel, krem ya da balm temizleyici: hangisini seçmeli? yazısında karşılaştırdık.
Daha az ürün de yeter
AAD, kuru ciltte kiri ve yağı almaya yetecek kadar temizleyici kullanmayı, bol köpük yapacak kadar fazlasından ise kaçınmayı öneriyor.[2] Ürünü değiştirmeden önce miktarı yarıya indirip denemek de mantıklı bir adım.
04 / Doğru bir karşılaştırma
Daha nazik bir temizleyici nasıl denenir?
Suyu, sıklığı ve tekniği düzelttiğiniz hâlde belirtiler sürüyorsa sorun büyük olasılıkla temizleyicide. Ama ürün değiştirmek, ancak aynı anda başka hiçbir şey değişmiyorsa size bir şey söyler.
-
Geri kalan her şeyi aynı bırakın.
Nemlendiriciniz, güneş kreminiz ve akşam ürünleriniz aynı kalsın; böylece değişen tek şey temizleyici olur.
-
Yeni ürünü önce küçük bir alanda deneyin.
AAD’nin ürün deneme yöntemi durulanan ürünler için de geçerli: ürünü küçük bir alana sürün ve beş dakika ya da kullanım talimatında yazan süre kadar bekleyin.[5] Ayrıntısı yeni bir cilt bakım ürünü rutine nasıl eklenir? yazısında.
-
Her seferinde aynı şekilde yıkayın.
Ilık su, parmak uçları, ölçülü miktarda ürün ve nazik bir durulama. Ardından yumuşak bir havluyla, ovalamadan bastırarak kurulayın.[1]
-
Aynı üç anda kontrol edin.
Durulamadan birkaç dakika sonra, sonraki ürünü sürerken ve günün ilerleyen saatlerinde. Tek bir yıkama yanıltabilir, o yüzden sıradan birkaç günü karşılaştırın. Cilt günlüğünüze günde bir satır yazmanız yeterli.
Cildiniz yeni ürünle daha rahatsa cevabınızı almışsınız demektir. Hiçbir şey değişmiyorsa neden rutininizin başka bir yerinde olabilir; o zaman hassas cilt mi, yoksa fazla gelen bir rutin mi? yazısına göz atın.
05 / Temizleyicinin ötesinde
Ne zaman dermatoloğa görünmeli?
Gerginlik, kuruluk, batma ve kızarıklığın pek çok olası nedeni var; doğası gereği kuru bir cilt de bunlardan biri. Bu farkı kuru cilt mi, susuz cilt mi? yazısında anlattık. Kendi kendinize teşhis koymak güvenilir değil. Hafif bir rahatsızlıkta temizleyiciyi değiştirmek mantıklı bir ilk adım, ama her sorunun cevabı değil.
Şu durumlarda bir dermatoloğa görünün
Daha nazik temizlemeye rağmen cildiniz çatlıyor, kanıyor, kaşınıyor ya da pul pul dökülmeye devam ediyorsa; nemlendirici dahil herhangi bir ürün yakıyor ya da batıyorsa; temel bakıma rağmen kuruluk geçmiyorsa (AAD bunun altta yatan bir rahatsızlığa işaret edebileceğini belirtiyor)[2] ya da bir ürün cildinizi kızartıp kaşındırdıysa, şişlik yaptıysa ve bu tepki şiddetliyse veya soğuk kompres ya da vazelinle yatışmıyorsa.[5]
Bir temizleyici belirgin bir tepki yaptıysa AAD, ürünü nazikçe yıkayıp çıkarmanızı ve bir daha kullanmamanızı öneriyor.[5] Cildiniz yatıştıktan sonra rutininizi nasıl yeniden kuracağınızı tahriş geçtikten sonra ürünlere nasıl geri dönülür? yazısında anlattık.
Sorularınız belirtilerden çok rutininizle ilgiliyse, bir danışmanlık görüşmesinde neler kullandığınızı ve cildinizin nasıl tepki verdiğini birlikte konuşabiliriz.
Aklınıza takılabilecekler
Sık sorulan sorular
Temizleyicinin cildime sert geldiğini nasıl anlarım?
Durulayınca gerginliğe ya da gıcır gıcır bir hisse, sonraki ürünü sürerken batmaya, pul pul dökülmeye, pürüze ve kızarıklığa bakın. Sıcak suyu, yüzü fazla sık yıkamayı ve ovalamayı eledikten sonra da bu belirtiler çoğu gün görülüyorsa neden büyük olasılıkla temizleyici.
Yüzümü yıkadıktan sonra nemlendirici neden yakıyor?
Yıkamak cildinizi ürünlere karşı daha hassas bırakmış olabilir; rutininizdeki bir aktif içerik de sorumlu olabilir. AAD, nemlendirici dahil herhangi bir ürün yakıyor ya da batıyorsa bunu bir dermatoloğa söylemenizi öneriyor.[2]
Sert bir temizleyici cildi daha çok yağlandırır mı?
Bazı kişiler cildi fazla arındıran bir yıkamadan sonra gün içinde daha çok parlama fark ediyor, ama bunun nedeni net değil. Cildi kurutmak yağı kontrol etmenin güvenilir bir yolu değil; AAD akneye yatkın ciltlerde bunu önermiyor.[4]
Köpüren yüz yıkama jeli cildi kurutur mu?
Köpük tek başına bunu söylemez. Krem temizleyiciler köpürenlere göre cildi daha az kurutma eğiliminde,[3] ama nazikliği formülün bütünü belirliyor. Bir temizleyiciye ne kadar köpürdüğüne göre değil, sonrasında cildinizin nasıl hissettiğine göre karar verin.
Temizleyicim sert geliyorsa yüzümü yıkamayı bırakmalı mıyım?
Hayır. Daha nazik bir ürün denerken yüzünüzü ılık suyla ve parmak uçlarınızla, günde en fazla iki kez ve çok terledikten sonra nazikçe yıkamaya devam edin.[1]
Kaynaklar ve kapsam
Bu Journal yazısı genel cilt bakımı bilgisi veriyor ve temizleyicinizin size uyup uymadığını anlamanız için bir kontrol listesi sunuyor. Teşhis koymaz, tedavi önermez, kişisel tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz. Yazıdaki bilgiler aşağıdaki yayımlanmış kaynaklara (İngilizce) dayanıyor.
- Face washing 101 (Amerikan Dermatoloji Akademisi): temizleyici seçimi, suyun sıcaklığı, aletler, teknik ve yıkama sıklığı.
- Dermatologists’ top tips for relieving dry skin (Amerikan Dermatoloji Akademisi): ne kadar temizleyici kullanılacağı, batan ürünler ve kuru cildin ne zaman dermatoloğa gösterilmesi gerektiği.
- Double Cleansing Method Explained: Should You Try It? (Cleveland Clinic): yüzü fazla yıkamak, sert temizleyiciler ve krem ile köpüren formüllerin farkı.
- 10 skin care habits that can worsen acne (Amerikan Dermatoloji Akademisi): yağlı, akneye yatkın cildi kurutmanın neden ters teptiği.
- How to test skin care products (Amerikan Dermatoloji Akademisi): durulanan ürünlerin denenmesi ve bir tepkiden sonra yapılması gerekenler.
- Cleansing without compromise: the impact of cleansers on the skin barrier and the technology of mild cleansing (Ananthapadmanabhan ve ark., Dermatologic Therapy, 2004): yüzey aktif maddelerin cilt bariyerini nasıl etkilediği ve bir temizleyiciyi neyin nazik yaptığı.
Editoryal: Merve Akkaya Journal. Merve Akkaya’yı daha yakından tanımak için hakkında sayfasına göz atabilirsiniz.
Okumaya devam edin
Bunlar da ilginizi çekebilir
Bir sohbetle başlayın
Temizlenmiş bir cilt rahat hissettirmeli.
Denediğiniz her temizleyici yüzünüzü geriyor ya da batırıyorsa, cevap rutininizin bütününde olabilir.
Hangi temizleyiciyi kullandığınızı, yüzünüzü nasıl yıkadığınızı ve sonra cildinizin nasıl hissettiğini anlatın. Yazmadan önce danışmanlık seçeneklerine göz atabilirsiniz.
Bir uygulamaya karar vermeden önce size uygun olup olmadığını birlikte konuşuyoruz.