Journal / Rutinler
Hayatınıza uyan bir rutini sürdürmek çok daha kolay.
Rutin, ancak uyguladığınız günlerde işe yarıyor. Koşturarak evden çıktığınız sabahları, yorgun döndüğünüz akşamları, yolda geçen haftaları en baştan hesaba katın. Sonuca da tek tek günlere değil, haftalara bakarak karar verin.
Kısa cevap
Kusursuz bir rutin değil, düzenli bir rutin işe yarıyor. En kötü gününüzde bile yapabileceğiniz birkaç adım belirleyin: çoğu kişi için bu, sabah güneş kremi, akşam da nazik bir temizleyici ve nemlendirici. Gerisini vaktinizin olduğu günlere bırakın. Her adımı zaten yaptığınız bir şeye bağlayın, ürünleri kullandığınız yerde tutun ve bir rutine karar vermeden önce ona birkaç hafta verin. Bir akşam atladınız diye emekleriniz boşa gitmez.
01 / Asıl mesele
Kusursuz olmasın, düzenli olsun.
Cilt bakımı aslında büyük ölçüde tekrardan oluşuyor. Güneş kremi yalnızca sürdüğünüz gün koruyor; ürünlerin çoğu da ne yapabildiğini göstermek için düzenli kullanım istiyor. Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), yaşlanma karşıtı ürünlerin çoğunun etkisini göstermesi için en az altı hafta, bazen üç ay gerektiğini söylüyor.[3] Arada bir yapılan uzun bir rutin, ürünlere kendini gösterme fırsatı pek vermiyor.
Hevesle başlanan rutinlerin neden zamanla gevşediğini alışkanlık araştırmaları iyi açıklıyor. British Journal of General Practice‘te yayımlanan bir derlemeye göre alışkanlık, çevredeki bir işaretle kendiliğinden devreye giren bir davranış. Aynı şeyi aynı durumda tekrarladıkça yerleşiyor, yerleştikten sonra da motivasyona daha az ihtiyaç duyuyor.[4]
Aynı derleme, alışkanlığın gücünün ortalama 66 günün sonunda dengelendiğini ve tek bir aksatılan günün süreci ciddi şekilde sekteye uğratmadığını gösteren bir çalışmaya da yer veriyor.[4] Bu araştırma cilt bakımına değil, genel olarak gündelik sağlık davranışlarına bakıyor. Ama mantık aynı: kısa bir rutini her gün aynı yerde, aynı saatte yaparsanız sürdürmek kolaylaşıyor.
Bir akşam atladıysanız
Rutine baştan başlamanıza ya da ertesi gün fazladan ürünle açığı kapatmaya çalışmanıza gerek yok. Kaldığınız yerden devam edin.
02 / Zor günleri hesaba katın
Zor günlerin rutini, iyi günlerin rutini.
Rutinler genelde kolay günlerde değil, zor günlerde aksıyor. İki versiyonu baştan planlarsanız yoğun bir hafta, her şeyi bırakmanın bahanesi olmaz.
- Minimum rutin
- Yorgun olduğunuz, geç kaldığınız ya da evden uzak olduğunuz günlerin rutini. Çoğu kişi için sabah güneş kremi; akşam da makyajı ve güneş kremini nazik bir temizleyiciyle çıkarıp nemlendirici sürmek. Geniş spektrumlu, SPF 30 ve üzeri bir nemlendirici sabahki iki adımı tek üründe birleştirebilir.[1] Bu, cilt bakım rutini karmaşık olmak zorunda değil yazısında anlattığımız temel rutine çok yakın.
- İyi gün rutini
- Aynı temel, üstüne de belli bir nedenle eklediğiniz adımlar: bir serum, önceden planladığınız akşamlarda peeling ya da sadece kendinize ayırdığınız biraz daha fazla zaman. Her ürünün rutinde nereye oturduğunu cilt bakım ürünleri hangi sırayla sürülür? yazısında bulabilirsiniz.
- Hiç atlanmayan kısım
- Doktorunuzun reçete ettiği bir ürün gibi düzenli kullanmanız gereken bir tedavi varsa, o da minimum rutininizin parçası. Size nasıl söylendiyse öyle kullanın.
Çoğu gün yalnızca minimum rutini yapabildiğinizi fark ediyorsanız, bu da size bir şey söylüyor. Belki cildinize bu kadarı yetiyor; belki de uzun versiyon, gündelik hayatınızın kaldırabileceğinden fazla zaman istiyor.
03 / Gündelik hayat
Rutini gerçek gününüze göre kurun.
Sakin, hayali bir sabaha göre kurulmuş rutin, gerçek bir pazartesi sabahına dayanmıyor. Gününüzün gerçekte nasıl geçtiğinden yola çıkın.
- Telaşlı sabahlar
- Sabahı hızlı bir temizlik, nemlendirici ve güneş kremiyle sınırlayın ya da geniş spektrumlu, SPF 30 ve üzeri tek bir nemlendirici kullanın.[1] Güneş kremini evden çıkmadan sürün; AAD, cildin onu emmesinin yaklaşık 15 dakika sürdüğünü söylüyor.[5] Gerçekten kullanacağınız bir güneş kremi seçmek bu adımı sürdürmeyi çok kolaylaştırıyor.
- Geç saatler
- Tek bir şey yapacaksanız makyajınızı ve güneş kreminizi temizleyin. AAD akneye yatkın ciltler için bu konuda net: yatmadan önce makyaj mutlaka temizlenmeli.[2] Yorgun akşamlarda temizleyici göz önündeyse işiniz kolaylaşıyor. Sabah ve akşam rutininin ayrı ayrı ne işe yaradığını sabah ve akşam cilt bakımı yazısında anlattık.
- Spor ve ter
- AAD, terledikten sonra yüzünüzü mümkün olan en kısa sürede yıkamanızı öneriyor.[6] Spor çantanızda bir temizleyici durursa, bu iş her seferinde düşünmeniz gereken bir şey olmaktan çıkıp alışkanlığa dönüşüyor. Ayrıntıları spordan önce ve sonra cilt bakımı yazısında bulabilirsiniz.
- Seyahat
- Zaten kullandığınız ürünleri, gerekirse küçük kaplara koyup yanınıza alın ve minimum rutininizi sürdürün. Tatil ya da iş seyahati yeni bir ürün denemek için iyi bir zaman değil: evden uzaktayken bir reaksiyonla uğraşmak daha zor. Valize neler koyacağınızı seyahatte cilt bakımı yazısında anlattık.
- Sınırlı bütçe
- Parayı önce her gün kullandığınız ürünlere ayırın. AAD, bir ürünün işe yaraması için pahalı olması gerekmediğini açıkça söylüyor.[1] Eczane rafında neye para verip neyi atlayabileceğinizi cilt bakımında bütçe nereye harcanmalı? yazısında anlattık.
- Mevsim değişince
- Rutini her mevsim baştan kurmayın, sadece ayarlayın. Kışın kombiler yanınca ev havası kuruyor, yazın İstanbul nemli ve sıcak oluyor; neyin değişip neyin aynı kaldığını mevsime göre cilt bakım rutini yazısında bulabilirsiniz.
04 / Alışkanlığa dönüştürmek
Tekrarı kolaylaştırın.
-
Zaten yaptığınız bir şeye bağlayın.
Alışkanlık araştırmalarında günün belli bir saati ya da “kahvaltıdan sonra” gibi bir an, tetikleyici olarak geçiyor.[4] Dişlerinizi fırçaladıktan sonra nemlendirici, anahtarınızı almadan önce güneş kremi: hatırlama işini zaten var olan alışkanlığınız üstleniyor.
-
Ürünleri kullandığınız yerde tutun.
Güneş kremi kapının yanında ya da çantanızda, temizleyici akşam yüzünüzü yıkadığınız lavabonun başında dursun. Aramanız gereken bir ürünü atlamak çok daha kolay.
-
Bir kez karar verin.
Her gün aynı ürünler, aynı sırayla. Sabah ne kadar az şey düşünürseniz adım atlama ihtimali de o kadar azalıyor.
-
Her seferinde tek bir şeyi değiştirin.
Yeni bir ürün eklerken onu tek başına ekleyin, gerisine dokunmayın. Nedenini yeni bir cilt bakım ürünü nasıl denenir? yazısında anlattık.
-
Gerçekte kaç adım yaptığınıza bakın.
Bir adımı çoğu gün atlıyorsanız ya onu kolaylaştırın ya da gerçekten gerekip gerekmediğini kendinize sorun.
05 / Sonuçlara bakmak
Rutininiz işe yarıyor mu, nasıl anlarsınız?
Bir rutini tartmak için günlere değil, haftalara bakın. AAD, yaşlanma karşıtı ürünlerin çoğu için altı hafta ile üç ay arası bir süre veriyor.[3] Akne ürünlerinde 6–8 hafta kullanmayı öneriyor ve neredeyse her hafta ürün değiştirmenin akneyi kötüleştirebileceği konusunda uyarıyor.[2]
- Rutin size uyuyorsa
- Cildiniz yıkadıktan sonra da gün içinde de rahat, hiçbir şey batmıyor ya da yakmıyor ve rutini çoğu gün kendinizi zorlamadan yapıyorsunuz.
- Bir şeyleri değiştirmek gerekiyorsa
- Bir ürün batma, yanma ya da karıncalanma yapıyorsa AAD onu bırakmanızı, ürün reçeteliyse bunun beklenen bir etki olup olmadığını dermatoloğunuza sormanızı öneriyor.[3] Bir türlü geçmeyen gerginlik ise sorunun temizleyicide olduğunu gösteriyor olabilir; bunu yüzünüzü yıkadıktan sonra cildiniz neden gerginleşiyor? yazısında anlattık. Sürekli atladığınız bir rutin de elden geçirilmeyi hak ediyor.
- Doktora gitmek gerekiyorsa
- Şiddetli ya da geçmeyen bir reaksiyon, ağrılı ya da iz bırakan sivilceler, nedenini bilmediğiniz bir döküntü ya da kötüye giden herhangi bir sorun. Hangi durumlarda beklememek gerektiğini cilt sorunu ne zaman dermatoloğa gösterilmeli? yazısında bulabilirsiniz.
Yavaş gelen değişimleri hafıza pek iyi tutmuyor. Haftada birkaç satır not ve arada bir aynı ışıkta çekilmiş bir fotoğraf, farkı görmenizi kolaylaştırıyor. Neleri not etmenin işe yaradığını cilt günlüğü tutmak yazısında anlattık.
Ayda bir kendinize sorun
- Hangi adımları çoğu gün yaptım?
- Hangilerini atladım, neden?
- Cildim rahat mı?
- Batan, yakan ya da geren bir şey oldu mu?
- Değiştirmeye değer bir şey var mı? Sadece bir tane.
06 / Destek
Ne zaman destek almalı?
Rutininizi birkaç kez baştan kurdunuz ama hâlâ oturmuyorsa, dışarıdan bir göz işe yarayabilir. Skin Edit‘te elinizdeki ürünlere birlikte bakıp her birini ne işe yaradığına göre ayırıyoruz; danışmanlık görüşmesinde ise cildinizin yanında gündelik temponuzu da konuşuyoruz.
Konu tıbbiyse.
Hayatınıza uyan bir rutin, bir cilt hastalığını tedavi etmez. Ağrı, nedenini bilmediğiniz bir döküntü, tekrarlayan reaksiyonlar ya da kötüye giden bir sorun varsa aile hekiminize ya da bir dermatoloğa görünün. Reçeteli bir ürün kullanıyorsanız talimata göre kullanmaya devam edin, yaşadığınız sorunları da ürünü yazan hekimle konuşun.
Aklınıza takılabilecekler
Sık sorulan sorular.
Düzenli cilt bakımı nasıl alışkanlık haline gelir?
Rutininizi yorgun olduğunuz bir günde bile yapabileceğiniz kadar kısa tutun, her adımı zaten yaptığınız bir şeye bağlayın ve ürünleri kullandığınız yerde bulundurun. Alışkanlık, aynı şeyi aynı durumda tekrarladıkça oluşuyor.[4]
Yoğun tempoda cilt bakımı nasıl yapılır?
Çoğu kişi için minimum rutin şu: sabah güneş kremi; akşam da makyajı ve güneş kremini nazik bir temizleyiciyle çıkarıp nemlendirici sürmek. Geniş spektrumlu, SPF 30 ve üzeri bir nemlendirici sabahki iki adımı tek üründe birleştirebilir.[1]
Cilt bakımını bir gün atlamak kötü mü?
Cilt bakım rutini ne zaman sonuç verir?
Spordan sonra yüz yıkanmalı mı?
Evet. AAD, terledikten sonra yüzünüzü mümkün olan en kısa sürede yıkamanızı öneriyor.[6] Nazik bir temizleyici ve ılık su yeterli.
Seyahatte cilt bakım rutini nasıl sürdürülür?
Zaten kullandığınız ürünleri, gerekirse küçük kaplara koyup yanınıza alın ve minimum rutininizden şaşmayın. Seyahat yeni bir ürün denemek için iyi bir zaman değil, çünkü evden uzaktayken bir reaksiyonla uğraşmak daha zor.
Kaynaklar ve kapsam
Bu Journal yazısı genel cilt bakımı bilgisi veriyor ve sürdürebileceğiniz bir rutin kurmanıza yardımcı olmayı amaçlıyor. Teşhis koymaz, tedavi önermez, kişisel tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz. Yazıdaki bilgiler aşağıdaki (İngilizce) kaynaklara dayanıyor.
- Skin care on a budget (Amerikan Dermatoloji Akademisi): çift işlevli ürünler ve uygun fiyatlı, etkili cilt bakımı.
- 10 skin care habits that can worsen acne (Amerikan Dermatoloji Akademisi): yatmadan önce makyajı temizlemek ve akne ürünlerine işe yaramaları için zaman tanımak.
- How to maximize results from anti-aging skin care products (Amerikan Dermatoloji Akademisi): ürünlerin ne kadar sürede etki ettiği ve batma, yanma ya da karıncalanma yapan ürünleri bırakmak.
- Making health habitual: the psychology of ‘habit-formation’ and general practice (Gardner, Lally ve Wardle, British Journal of General Practice, 2012): alışkanlıkların tekrar ve çevredeki işaretlerle nasıl oluştuğu.
- How to apply sunscreen (Amerikan Dermatoloji Akademisi): güneş kreminin ne zaman sürüleceği.
- Face washing 101 (Amerikan Dermatoloji Akademisi): terledikten sonra yüz yıkamak.
Editoryal: Merve Akkaya Journal. Merve Akkaya’yı daha yakından tanımak için hakkında sayfasına göz atabilirsiniz.
Okumaya devam edin
Bunlar da ilginizi çekebilir.
Bir sohbetle başlayın
Günlerinize uyan bir rutin.
Rutininiz sürekli aksıyorsa, yeni ürün almadan önce nedenine bakmakta fayda var. Görüşme, sizin için sıradan bir günün nasıl geçtiğini konuşarak başlıyor.
Günlerinizin nasıl geçtiğini, hangi adımları genelde atladığınızı anlatın. Yazmadan önce danışmanlık seçeneklerine göz atabilirsiniz.
Bir uygulamaya karar vermeden önce size uygun olup olmadığını birlikte konuşuyoruz.