Journal / Cilt bakımının temelleri
Cildinizin gerçekten neye ihtiyacı var, nasıl anlarsınız?
Yeni bir serum almadan, rutininize bir adım daha eklemeden ya da bir uygulamaya randevu almadan önce durun. Cildinizin size ne anlattığına ve kullandıklarınızın ona ne yaptığına biraz daha yakından bakın.
Kısa cevap
Önce cildinizin ne kadar rahat olduğuna, neyin tekrar ettiğine ve bunun hangi durumlarda ortaya çıktığına bakın. Elinizdeki ürünleri gözden geçirin, temel adımları sade tutun. Sonra tek bir konuya odaklanın. Şikâyet geçmiyorsa, ağrı yapıyorsa ya da bir açıklaması yoksa, yeni bir ürün eklemeden önce doktora görünün.
01 / Önce gözlem
Aynaya değil, tekrar edene bakın.
Aynanın karşısında geçen bir anın alışveriş listesine dönüşmesi çok kolay. Biraz parlama görürsünüz, aklınıza hemen yağ kontrolü yapan bir ürün gelir. Pürüzlü bir bölge peeling, yorgun bir sabah da yeni bir aydınlatıcı serum demektir. Instagram ve TikTok’taki rutin trendleri de bu listeyi her gün biraz daha uzatıyor.
Nasıl düzelteceğinizi düşünmeden önce, fark ettiğiniz şeyi tarif etmeye çalışın. Yüzünüzü yıkadıktan sonra cildiniz rahat mı, yoksa geriliyor mu? Yanaklarınız alnınızdan farklı mı hissediyor? Bir ürün her sürdüğünüzde batıyor mu, yoksa bu his yeni bir şey eklediğinizde mi başladı?
Sıradan günlerde tekrar eden bir şey var mı, ona bakın. Hangi bölgede olduğunu, nasıl hissettirdiğini ve ne zaman ortaya çıktığını not edin. Bunun için cildinizi saatlerce ürünsüz bırakmanız, nemlendiriciyi atlamanız ya da güneş kremini bırakmanız gerekmiyor.
Kısa bir cilt günlüğü tutabilirsiniz: ne kullandınız, ne fark ettiniz, ne değişti? “Yeni temizleyiciden sonra yanaklarım geriliyor” notu, “cildim kötü görünüyor” demekten çok daha fazlasını anlatır.
Küçük ama önemli bir ayrım
Cildinizin genel eğilimi ile bugün yaşadığınız sorun iki ayrı şey. “Alnım genelde yağlanır” bir eğilimi anlatır. “Yanaklarımda batma başladı” ise üzerinde durulması gereken yeni bir durumu. İkisi de bir teşhis değil.
02 / İşaretler ve bağlamı
Cilt tipinizi bilmek iyi, ama her şeyi açıklamıyor.
Cilt tipi tanımları ürün seçerken yol gösterir ama cildinizdeki her değişikliği açıklamaz. Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), yağlı cildi parlak ya da yağlı görünen, kuru cildi pürüzlü, kaşıntılı ya da pul pul dökülen, karma cildi ise hem kuru hem yağlı bölgeleri olan cilt olarak tarif ediyor.[1]
Bu tanımları yolunuzu bulmak için kullanın. Tek bir belirtiyi, cildinizin belli bir içeriğe ihtiyacı olduğunun kanıtı saymayın.
- Yıkadıktan sonra gerginlik
- Hangi temizleyiciyi kullandığınızı, suyun sıcaklığını ve sonrasında cildinizin nasıl hissettiğini not edin. İstanbul’un birçok semtinde olduğu gibi kireçli suyla yıkanıyorsanız onu da yazın. Gerginliği ciddiye alın ama nedenini tek başına göstermediğini unutmayın.
- Bazı bölgelerde parlama
- Nerede parladığına dikkat edin. Alnınız yağlanırken yanaklarınız daha çok rahatsızlık veriyorsa, bu ayrıntıyı rutininizi gözden geçirirken mutlaka hesaba katın. Yağlı cildin de neme ihtiyacı var.[1]
- Bir üründen sonra batma
- Hangi ürün olduğunu ve ne zaman battığını yazın. Bir ürün reaksiyon yaparsa yıkayıp çıkarın ve kullanmayı bırakın. Tekrarlayan ya da şiddetli reaksiyonlarda bir hekime görünün.[2]
- Sivilce ve pürüzlü doku
- Nerede çıktıklarını, ağrılı olup olmadıklarını ve tekrar edip etmediklerini takip edin. Ovalamak ve sık sık ürün değiştirmek akneyi kötüleştirebilir. Geçmeyen ya da derin, ağrılı sivilceler için bir dermatoloğa görünün.[4]
Gözünüze takılan her ayrıntı için ayrı bir plan kurmaya çalışmayın. Sizi en çok rahatsız eden ya da sizin için en önemli olan şikâyeti seçin ve oradan başlayın.
03 / Rutin de işin içinde
Yeni bir şey eklemeden önce elinizdekine bakın.
Gerçekte ne kullandığınızı yazın: temizleyici, nemlendirici, güneş kremi, ara sıra sürdüğünüz maskeler, peeling ürünleri ve yaptırdığınız uygulamalar. Yanına ne sıklıkla kullandığınızı da ekleyin. Aynı ürünü haftada bir kullanmakla her akşam kullanmak, iki ayrı rutin demek.
Sonra kendinize birkaç pratik soru sorun:
- Amaç: Her ürün orada ne için var?
- Çakışma: Birden fazla ürün aynı derde mi yönelik?
- Zamanlama: Rahatsızlık yeni bir üründen ya da kullanım sıklığını değiştirdikten sonra mı başladı?
- Süreklilik: Hangi adımları gerçekten düzenli yapıyorsunuz?
- Uyum: Bu rutin zamanınıza, zevkinize ve bütçenize uyuyor mu?
Aynı anda birkaç aktif içerikli ürüne başlamak, hangisinin işe yarayıp hangisinin yaramadığını anlamayı zorlaştırır. Adım sayısı arttıkça tahriş ihtimali de artıyor.[1]
Reçeteli ürünlerinizi listenin ayrı bir yerine yazın. Bir cilt rahatsızlığı için ilaç kullanıyorsanız tedaviyi kendi başınıza değiştirmeyin; aklınıza takılanları reçeteyi yazan hekimle konuşun.
Rutininizi yanınızda getirin.
Skin Edit, mevcut rutininize odaklanan bir gözden geçirmeyle başlar. Ürün listeniz ya da etiketlerin net fotoğrafları, sohbeti somut bir yerden başlatır.
Skin Edit nasıl işliyor?04 / Tek ve bilinçli bir adım
Bir sonraki adımınızı küçük tutun.
Her derdi aynı anda çözmek zorunda değilsiniz. Tek ve net bir adımı hem uygulamak hem de sonucunu takip etmek çok daha kolay.
-
Sağlam bir temeli koruyun.
Sade bir cilt bakım rutini nazik bir temizleyici, nemlendirici ve güneş kremiyle başlayabilir.[1] Her yeni ürün vaadine göre değişen bir rutin yerine, rahatça ve düzenli kullanabileceğiniz ürünleri seçin.
Güneş kremi seçerken geniş spektrumlu, SPF 30 ya da üzeri ve suya dayanıklı bir ürün arayın. Gölge ve koruyucu kıyafetle birlikte kullanın; yüzdükten ya da terledikten sonra da dahil, etiketteki talimata göre yenileyin.[3] Ege’de ya da Akdeniz’de deniz ve havuz keyfi yaparken bu adımı özellikle unutmayın.
-
Tarif edebileceğiniz tek bir hedef seçin.
“Yüzümü yıkadıktan sonra yanaklarım gerilmesin istiyorum” cümlesi, “kusursuz bir cilt istiyorum” demekten çok daha net bir başlangıç. Böylece hem konuşabileceğiniz hem de takip edebileceğiniz somut bir hedefiniz olur.
-
Değişikliği bilinçli yapın.
Rutininize yeni bir ürün eklerken kullanım talimatına uyun ve önce küçük bir bölgede deneyin. AAD, yedi ila on gün boyunca ürünü küçük bir bölgeye tekrar tekrar sürerek yapılan bir deneme anlatıyor. Bu, bir reaksiyonu fark etmenize yardımcı olabilir; ama ürünü kaldırabileceğinizi garanti etmez ve tıbbi yama testinin yerini tutmaz.[2]
-
Sürekli değiştirmeyin, takip edin.
Neyi değiştirdiğinizi ve sonra ne olduğunu not edin. Ürüne ya da planınıza uygun bir kontrol zamanı belirleyin. Her şikâyet için geçerli tek bir süre yok; kötüleşen belirtiler de o zamanı beklememeli.
05 / Amaca yönelik destek
Profesyonel bakım nerede devreye girer?
Bir cilt danışmanlığında gözlemlerinizi, rutininizi ve ulaşmak istediğiniz sonucu birlikte konuşuruz. Amaç, bir sonraki adımı netleştirmek.
Sorunuz daha çok rutininizle ilgiliyse Skin Edit iyi bir başlangıç olabilir. Profesyonel yüz bakımı düşünüyorsanız Profesyonel Cilt Bakımı sayfasına göz atın ve seans seçmeden önce size uygun olup olmadığını konuşun. Bir uygulamanın adı, cildinize ya da hedefinize uyup uymadığını tek başına söylemez.
Merve Akkaya’nın cilt bakımına yaklaşımı da aynı ilkeye dayanıyor: önce cildin hikâyesini anlamak, beklentileri net tutmak ve bakımı bir amaca göre seçmek. Evde kullandıklarınız ile seansta yapılanlar birlikte konuşulmalı.
Ne zaman dermatoloğa görünmeli?
Cilt danışmanlığı tıbbi cilt rahatsızlıklarını teşhis etmez, tedavi de etmez. Geçmeyen ya da tekrarlayan reaksiyonlar, nedeni bilinmeyen bir döküntü veya derin, ağrılı akne için bir hekime görünmek gerekir. Şiddetli bir reaksiyonda vakit kaybetmeden tıbbi yardım alın, gerekirse 112’yi arayın.[2][4]
Belirtileri, ne zaman başladıklarını ve neler kullandığınızı anlatın. İster bir cilt bakım uzmanıyla ister bir doktorla görüşün, bu bilgiler işinize yarar.
06 / Cilt bakımına nereden başlamalı?
Kısa bir cilt kontrolü.
Yeni bir şey almadan önce birkaç dakika ayırıp zaten bildiklerinizi bir araya getirin. Kısa tutun, yeter.
Görüşmeye götürmeniz gereken beş şey
- Asıl derdinizi anlatan tek bir cümle.
- Nerede fark ettiğiniz ve nasıl hissettirdiği.
- Ne zaman başladığı ve son zamanlarda neyin değiştiği.
- Kullandığınız ürünler, ne sıklıkla kullandığınız ve reçeteli tedavileriniz.
- Zamanınızı ve bütçenizi düşünerek neyi düzeltmek istediğiniz.
Belki daha sade bir rutinin doğru başlangıç olduğuna karar verirsiniz. Belki rutininizi birlikte gözden geçirmek istersiniz. Belki de bir dermatoloğa görünmeniz gerekir. Hangisi olduğunu anlamak bile başlı başına bir kazanç.
Merak edilenler
Sık sorulan sorular.
Cildimin neye ihtiyacı olduğunu nasıl anlarım?
Tarif edebildiklerinizle başlayın: cildiniz nasıl hissediyor, şikâyet nerede ortaya çıkıyor, ne zaman başladı ve şu an neler kullanıyorsunuz? Tek bir fotoğrafa ya da kötü geçen tek bir güne göre karar vermeyin, tekrar eden durumlara bakın. Rutininizi gözden geçirmek bu gözlemleri toparlamanıza yardım edebilir; geçmeyen ya da nedeni bilinmeyen belirtiler için doktora görünün.
Cildim yağlıysa yine de nemlendirici kullanmalı mıyım?
Evet. Yağlı cilt de nemlendirilmekten fayda görür. AAD, yağlı cilt için temel bakımda nemlendiriciye de yer veriyor.[1] Cildiniz parlıyor diye nemlendiriciyi bırakmak yerine ürünün dokusuna ve rutininize ne kadar rahat uyduğuna bakın.
Cilt bakım ürünü batıyorsa işe yarıyor mu demektir?
Hayır, batma bir ürünün işe yaradığını göstermez. Bazı içerikler cildi tahriş edebilir. Bir reaksiyon olursa ürünü yıkayıp çıkarın ve kullanmayı bırakın; reaksiyon şiddetliyse, geçmiyorsa ya da tekrarlıyorsa doktora görünün.[2]
Bütün rutinimi bir kerede mi değiştirmeliyim?
Rutininizi gözden geçirirken birkaç ürünü birden değiştirirseniz, neyin işe yaradığını ya da neyin rahatsız ettiğini anlamak zorlaşır. Tek ve net bir hedefle başlayın, değişiklikleri bilinçli yapın. Bir ürüne reaksiyon veriyorsanız ya da reçeteli bir tedavi kullanıyorsanız, doğru adım rutini yavaş yavaş denemek değil, doktora danışmak olabilir.
Bir değişikliğin sonucunu görmek için ne kadar beklemeliyim?
Her ürün ya da şikâyet için geçerli tek bir süre yok. Ürünün kullanım talimatına ya da uzmanınızla veya hekiminizle yaptığınız plana uyun. Fikir vermesi için: AAD, akne tedavilerinde bir miktar iyileşme görmenin genellikle altı ila sekiz hafta sürdüğünü belirtiyor.[4] Ama bu, reaksiyon yapan bir ürünü kullanmaya devam etmek için bir gerekçe değil.
Cildimi daha iyi tanımak için profesyonel cilt bakımı yaptırmam gerekir mi?
Hayır. Kendi gözlemlerinizle ve evdeki rutininizi gözden geçirerek başlayabilirsiniz. Danışmanlık, profesyonel yüz bakımının size gerçekten bir faydası olup olmayacağını konuşmanıza yardımcı olabilir. Bir uygulama kendiliğinden sıradaki adım olmamalı; ancak size uygun olup olmadığı konuşulduktan sonra gelmeli.
Skin Edit mi seçmeliyim, danışmanlık mı?
Sorunuz daha çok mevcut rutininizdeki ürünler ve adımlarla ilgiliyse Skin Edit‘e göz atın. Profesyonel cilt bakımını konuşmak istiyorsanız ya da nereden başlayacağınızdan emin değilseniz, danışmanlık sayfasında seçenekleri bulabilirsiniz. Tıbbi belirtiler için ise bir hekime görünün.
Kaynaklar ve kapsam
Bu Journal yazısı genel cilt bakımı bilgisi veriyor ve rutininizi konuşurken yol gösterecek sorular sunuyor. Teşhis koymaz, tedavi önermez ve kişisel tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz. Genel bakım önerileri, Amerikan Dermatoloji Akademisi’nin aşağıdaki kaynaklarına (İngilizce) dayanıyor.
- Skin care on a budget: temel bakım ve cilt tipi tanımları.
- How to test skin care products: yeni bir ürüne başlarken ve reaksiyon olduğunda ne yapılmalı.
- How do I know if I’m using the right sunscreen?: geniş spektrumlu koruma, SPF ve suya dayanıklılık.
- 10 skin care habits that can worsen acne: tahriş, tedavi süreleri ve dermatoloğa ne zaman gidilmeli.
Hazırlayan: Merve Akkaya Journal. Merve Akkaya’yı daha yakından tanıyın.
Sıradaki okumalar
Kararınızı kolaylaştıracak yazılar.
Bir sohbetle başlayın
Cildiniz için doğru adımı birlikte bulalım.
Rutininizin içinden çıkamıyorsanız, kullandıklarınızı ve fark ettiklerinizi yanınızda getirin. Önce nasıl bir desteğe ihtiyacınız olduğunu konuşalım.
Bize cildinizle ilgili asıl sorunuzu ve rutininizi gözden geçirmeyi mi, yoksa profesyonel bakımı mı düşündüğünüzü yazın. Öncesinde danışmanlık seçeneklerine de göz atabilirsiniz.
Bir uygulamaya karar vermeden önce, size uygun olup olmadığını birlikte konuşuyoruz.