Kireçli su cildi kurutur mu, duş filtresi işe yarar mı?

01 / Temel bilgi

Kireçli su nedir, neden suçlanıyor?

İçinde çok miktarda çözünmüş mineral, özellikle kalsiyum ve magnezyum bulunan suya sert ya da kireçli su deniyor. Bunu genelde cildinizden önce evinizde fark ediyorsunuz: çaydanlığın dibindeki kireç, duşakabindeki beyaz lekeler, zor köpüren sabun. İstanbul’un birçok semtinde su kireçli olduğundan bu soru burada sık sık gündeme geliyor.

Trendin mantığı da buradan geliyor. Kireç cama iz bırakıyorsa cilde de bir şey bırakıyordur, gerginliğin, kuruluğun ya da alevlenmelerin sebebi de bu olabilir diye düşünmek çok doğal. Bu fikrin bir kısmı test edilmiş, bir kısmı edilmemiş.

Yıkadıktan sonra cildin gerilmesinin birden fazla sebebi olabiliyor ve çoğu zaman asıl pay temizleyicide. En sık rastlanan sebepleri yüzünüzü yıkayınca cildiniz neden geriliyor? yazısında anlattık.

02 / Kanıtlar

Araştırmalar ne gösteriyor, ne göstermiyor?

Bu konuda en çok iki çalışmadan söz ediliyor ve ikisi biraz farklı yönlere işaret ediyor.

Yıkanma üzerine bir laboratuvar çalışması

Araştırmacılar, egzaması olan ve olmayan 80 kişide cildin küçük bir bölgesini, yaygın bir temizleyici bileşenle (sodyum lauril sülfat) ve sertliği farklı sularla yıkamış. Kireçli suyla yıkanan ciltte sonrasında daha fazla temizleyici kalmış, cilt daha fazla su kaybetmiş ve daha çok tahriş olmuş. Etki en çok, cilt bariyerini etkileyen belirli bir gen değişikliği taşıyan egzama hastalarında görülmüş. Yumuşatılmış su bu etkileri azaltmış, klorun ise belirgin bir etkisi görülmemiş.[1]

Su yumuşatıcılarla yapılan bir çalışma

İngiltere’de yapılan Softened Water Eczema Trial adlı çalışmada, kireçli su bölgelerinde yaşayan, orta ve ağır egzaması olan 336 çocuğun ailesine ya olağan tedaviye ek olarak ev tipi iyon değişimli bir su yumuşatıcı verilmiş ya da yalnızca olağan tedavi sürdürülmüş. 12 hafta sonra, çocuğun hangi grupta olduğunu bilmeyen hemşireler egzamanın şiddetinde bir fark bulmamış. Aileler küçük bir iyileşme bildirmiş; araştırmacılar bunun büyük olasılıkla yumuşatıcı taktırdıklarını bilmelerinden kaynaklandığını düşünüyor.[2]

İkisini yan yana koyunca şöyle bir tablo çıkıyor: kireçli su, temizleyicilerin cilde daha sert gelmesine yol açabiliyor, özellikle de egzamaya zaten yatkın ciltte. Ama tek başına suyu değiştirmek, çalışmada egzamada ölçülebilir bir düzelme sağlamamış. Bir not daha: laboratuvar çalışmasını bir su yumuşatıcı firması finanse etmiş. Sonuçlarını okurken bunu da aklınızda tutmakta fayda var.[1]

03 / Duş filtreleri

Duş filtresinden ne beklemeli?

Duş başlığı filtresiyle su yumuşatıcı aynı şey değil. Yukarıdaki çalışmada kullanılan, sudaki kireç yapan mineralleri almak için tasarlanmış ev tipi iyon değişimli bir sistemdi.[2] Duş filtreleri ise neyi azaltmak için tasarlandıklarına göre birbirinden çok farklı ve cilde etkilerini inceleyen bağımsız, sağlam araştırma bulmak zor.

• Neyi azalttığını iddia ettiğine bakın. Bazı filtreler daha çok klor için satılıyor. Laboratuvar çalışmasında ise klorun tahriş üzerinde belirgin bir etkisi görülmemişti.[1]
• Yorumlara değil, test sonuçlarına bakın. Öncesi-sonrası fotoğraflar ve fenomen yorumları kanıt sayılmaz. Filtrenin neyi tuttuğunu gösteren bağımsız test sonuçları çok daha işe yarar.
• Bakımını hesaba katın. Kartuşların değişmesi gerekiyor; eskimiş bir kartuşun kutuda yazanı yapması pek olası değil.

Filtre taktıktan sonra cildiniz ya da saçınız size daha iyi geliyorsa ve bütçenize uyuyorsa, bırakmanız için bir neden yok. Yalnız ondan tek başına egzamayı, hassasiyeti ya da sivilceleri yatıştırmasını beklemeyin; temizleyicinize bakmadan da filtreye para vermeyin.

04 / Sizin elinizde olanlar

Filtreden çok işe yarayan alışkanlıklar.

Araştırma, sorunun kireçli su ile ciltte kalan temizleyicinin bir araya gelmesinde olduğunu düşündürüyor. Musluktan ne akarsa aksın, işin temizleyici kısmı her gün sizin elinizde.

1. Nazik bir temizleyici seçin.

   Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), aşındırıcı olmayan, alkol içermeyen nazik bir temizleyici kullanmanızı ve onu lif ya da sünger yerine parmak uçlarınızla uygulamanızı öneriyor.[3] Yüzünüzü yıkadıktan sonra cildiniz gıcır gıcır oluyorsa temizleyiciniz cildinize sert mi geliyor? yazısına göz atın.

2. Sıcak değil, ılık su kullanın.

   AAD, yüzü yıkarken ve durularken ılık su kullanmayı, banyo ve duşu da ılık suyla beş ila on dakika civarında tutmayı öneriyor.[3][4] Ayrıntısı yüz yıkarken suyun sıcaklığı yazısında.

3. İyice durulayın.

   Mesele temizleyici kalıntısı olduğuna göre, özenle durulamak mantıklı bir alışkanlık. Yüzünüzü sıcak duşun altında değil de lavaboda yıkamak suyun sıcaklığını ayarlamayı da kolaylaştırıyor; bu konuyu yüzü duşta yıkamak yazısında anlattık.

4. Temizleyiciyi gerektiği kadar kullanın.

   AAD vücut için de kiri ve yağı almaya yetecek kadar temizleyici kullanmayı, onu da yalnızca gereken bölgelere sürmeyi öneriyor.[4]

5. Havluyla bastırarak kurulayın, nemliyken nemlendirin.

   Cildinizi yumuşak bir havluyla ovmadan, bastırarak kurulayın ve nemlendiricinizi cilt hâlâ hafif nemliyken sürün.[3][4] Ne kullanacağınızdan emin değilseniz, etikette nelere bakmanız gerektiğini bariyer kremi nasıl seçilir? yazısında anlattık.

Ürün seçimi de fark ediyor. NHS (İngiltere’nin ulusal sağlık hizmeti), sulu kremi (aqueous cream) artık nemlendirici olarak önermiyor, çünkü içinde laboratuvar çalışmasında kullanılanla aynı türden bir temizleyici bileşen olan sodyum lauril sülfat var ve cildi tahriş edebiliyor.[5] Kışın kalorifer ya da kombi evin havasını kuruturken bu alışkanlıklar daha da önem kazanıyor; soğuk hava ve kaloriferli evlerde cilt yazısında daha fazlası var.

05 / Cilt bakımının ötesi

Kuruluk ne zaman doktora gösterilmeli?

Her şeyi suya bağlamak doğru yardımı geciktirebiliyor. AAD, bu adımlara rağmen kuruluk geçmiyorsa dermatoloğa görünmeyi öneriyor, çünkü atopik dermatit (egzama) ya da sedef gibi durumlarla ilişkili olabiliyor. Kuruluk ağrılıysa, çatlıyor, kanıyor ya da çok tahriş oluyorsa da aynısı geçerli.[4]

Kuruluk, egzama ve tahriş birbirine çok benzeyebiliyor; kendi kendinize teşhis koymak güvenilir değil. Aradaki farkları kuru cilt mi, egzama mı? yazısında, doktora gösterilmesi gereken belirtileri de cilt sorunu ne zaman dermatoloğa gösterilmeli? yazısında bulabilirsiniz. Çocuğunuzun egzaması varsa, su yumuşatıcı taktırma kararını da olağan tedavisiyle birlikte doktoruyla konuşmanız en doğrusu.

Aklınıza takılabilecekler

Sık sorulan sorular.