Journal / Trendler
Yapay zekâ cilt analizi uygulaması mı, cilt danışmanlığı mı?
Bir selfie yüklüyorsunuz; kırışıklık, leke ve “cilt yaşı” için bir puan, bir de alınacak ürünler listesi geliyor. Hızlı, çoğu zaman da eğlenceli. Bir uygulamanın fotoğraftan gerçekten neler okuyabildiğini, nerede yetersiz kaldığını ve cildinizi bir uzmanla konuşmanın neler kattığını anlattık.
Kısa cevap
Yapay zekâ cilt analizi uygulamaları bir fotoğrafta görünen şeyleri, örneğin parlamayı, kızarıklığı ya da ton eşitsizliğini fark edebilir ve zaman içindeki değişimi takip etmek için pratik olabilir. Ama puanlar ışığa, kameraya ve makyaja göre değişiyor, koyu tenlerde daha az güvenilir olabiliyor ve uygulama cildinizin nasıl hissettiğini, neler kullandığınızı ya da daha önce neler yaşadığınızı bilemiyor. Çoğu da sizi doğrudan ürünlere yönlendiriyor. Benleri cilt kanseri açısından kontrol ettiğini iddia eden uygulamalar ise ayrı bir konu: Dermatologlar kanıtın zayıf olduğu konusunda uyarıyor. Danışmanlık görüşmesi ise fotoğrafın anlatamadıklarını tamamlar.
01 / Trend
Cilt analizi uygulamaları aslında ne yapıyor?
Cilt analizi uygulamalarının çoğu bir fotoğraftan yola çıkıyor. Yazılım görüntüye bakıyor ve görebildiği şeyler için puan ya da etiket veriyor: çizgiler, lekeler, kızarıklık, parlama, belirgin gözenekler. Birçoğu ardından bir “cilt yaşı” tahmin ediyor ve ürün öneriyor; bu ürünler de çoğu zaman uygulamanın arkasındaki markadan ya da satıcıdan geliyor.
Bu son kısma dikkat etmekte fayda var. Dermatolog Zoe Draelos, Dermatology Times’ta yüz analizi uygulamalarına doğru bir yaş tespiti için güvenilmemesi gerektiğini söylüyor ve bu uygulamaları, kozmetik ve cilt bakım ürünü satmak için kullanılan hedefli bir araç olarak tarif ediyor.[4] Bu, her uygulamanın işe yaramaz olduğu anlamına gelmiyor. Sadece sondaki önerinin tarafsız olmadığını gösteriyor; uygulamanın ne gördüğünü, size ne satmak istediğinden ayırmak gerekiyor.
- Trend ne diyor?
- Uygulama cilt tipinizi, cilt yaşınızı ve tam olarak hangi ürünlere ihtiyacınız olduğunu “biliyor”.
- Gerçekte bilinen ne?
- Uygulama tek bir görüntüdeki görünür özellikleri okuyor. Sonuç fotoğrafa, ürün listesi de uygulamayı kimin yaptığına bağlı.
02 / Selfie’nin sınırları
Bir fotoğrafın gösteremedikleri.
Tek başına ışık bile sonucu değiştirebiliyor. Dr. Draelos’un anlattığı testlerde insanlar akkor (sarı) ışık altında, floresan ya da LED ışığa göre yaklaşık üç yaş daha genç görünmüş ve uygulamalar bu farkı hesaba katmamış.[4] Kameranın kalitesi, açı, mesafe, makyaj ve yüzünüzü az önce yıkamış olmanız da sonucu etkiliyor. Dermatologlar bile fotoğrafların iyi ışıkta ve makyaj temizlendikten sonra çekilmesini istiyor; öncesinde sıcak duş almamayı, cildi ovmamayı ve ürün sürmemeyi öneriyor, çünkü bunlar cildin görünüşünü değiştiriyor.[5]
Bir de kameranın hiç göremedikleri var:
- cildinizin nasıl hissettiği: yıkayınca geriliyor mu, bir ürün batıyor mu, öğlene doğru rahat mı;
- şu an neler kullandığınız, ne sıklıkla ve hangi kombinasyonla;
- daha önce neler denediğiniz ve cildinizin nasıl tepki verdiği;
- mevsim, stres, ilaç ya da rutinde son zamanlarda değişen şeyler; kombiler yanmaya başladığında evde kuruyan hava gibi.
Aynı puanı alan iki kişinin ihtiyacı bambaşka olabilir. Örneğin kuru ve susuz cilt fotoğrafta birbirine benzeyebilir ama farklı bir yaklaşım ister; farkı kuru cilt mi, susuz cilt mi? yazısında anlattık. Cildinizi tanımanın neden zaman içinde gözlemlemeye bağlı olduğunu da cildinizin gerçekte neye ihtiyacı olduğunu anlamak yazısında bulabilirsiniz.
03 / Yazılım neyle eğitildi?
Ten rengi, eğitim verisi ve doğruluk.
Bir yapay zekâ aracı, eğitildiği görüntülerden öğrenir ve onlara benzemeyen görüntülerde zorlanabilir. Stanford Medicine’in aktardığı 2022 tarihli bir çalışmada dermatoloji algoritmalarının siyah ve kahverengi ten görüntülerinde çok daha kötü sonuç verdiği görülmüş; ağırlıklı olarak açık tenle eğitilen algoritmalar ise açık tende iyi çalışmış.[3] Memorial Sloan Kettering araştırmacıları da fotoğraftaki birkaç kıl ya da kalem izinin bir yapay zekâ aracının doğruluğunu düşürdüğünü, aracın eğitilmediği türden görüntülerde ise neredeyse yazı tura atmak kadar isabetli olduğunu bulmuş.[2]
Bu çalışmalar güzellik uygulamalarını değil, tıbbi algoritmaları inceliyor; tüketici uygulamaları ise nasıl test edildiklerini nadiren paylaşıyor. Mesele de tam bu: Bir uygulamanın neyle eğitildiğini bilmiyorsanız, cildinizi ne kadar doğru okuduğunu da bilemezsiniz.
04 / Net bir sınır
Ben kontrolü uygulamayla yapılmaz.
Bazı uygulamalar bir adım öteye geçip benleri cilt kanseri açısından değerlendirdiğini iddia ediyor. İngiliz Dermatologlar Derneği (BAD) bu konuda açık bir uyarı yaptı: Yapay zekâ tabanlı cilt kanseri uygulamaları halkı tehlikeye atıyor, yapay zekânın cilt kanserini güvenli ve etkili biçimde teşhis edebildiğine dair yayımlanmış kanıt zayıf ve bu uygulamaların birçoğunda tıbbi cihaz için gereken onay yok.[1] Memorial Sloan Kettering’in aktardığı testlerde ticari uygulamalar melanomu ortalama yalnızca %59 oranında doğru tanıdı; araştırmacılar bunun sahte bir güven duygusu yaratabileceği konusunda uyarıyor.[2]
Uygulama ne derse desin, şu durumlarda aile hekiminize ya da bir dermatoloğa görünün:
- beninizin boyutu, şekli ya da rengi değiştiyse;
- ağrıyor ya da kaşınıyorsa;
- iltihaplanmış, kanıyor ya da kabuklanıyorsa;
- ya da cildinizde birkaç haftadır geçmeyen yeni veya alışılmadık bir iz varsa.[6]
Bunun yeri cilt bakımı danışmanlığı da değil. Belirtileri cilt sorunu ne zaman dermatoloğa gösterilmeli? yazısında topladık.
05 / Diğer seçenek
Cilt danışmanlığı neler katıyor?
Merve Akkaya ile yapılan danışmanlık, online ya da İstanbul’da yüz yüze, randevuyla yapılan odaklı bir görüşme. Tek bir fotoğrafı puanlamak yerine dört konuya birlikte bakıyor:
- Cildinizin bugünkü hâli
- Şu anki durumu, görünen sorunlar, gerginlik ya da hassasiyet ve son zamanlardaki değişiklikler.
- Rutininiz
- Ürünler, aktif içerikler, kombinasyonlar, kullanım sıklığı ve rutini gereksiz yere karmaşıklaştıran her şey.
- Geçmişiniz
- Daha önce aldığınız profesyonel bakımlar, yaşadığınız reaksiyonlar, neyin işe yaradığı ve neyin size uymadığı.
- Öncelikleriniz
- Gerçekten neyi iyileştirmek istediğiniz ve nasıl bir planı gerçekçi olarak sürdürebileceğiniz.
Amaç olabildiğince çok ürün ya da uygulama önermek değil, bir sonraki adımı netleştirmek: neye devam edeceğinizi, neyi yeniden düşüneceğinizi, neyi sadeleştireceğinizi ve neyi daha ayrıntılı inceleyeceğinizi. Bazen bu, daha az şey eklemek anlamına geliyor. Danışmanlık cilt bakımına odaklanır, tıbbi teşhis değildir; bir belirtinin doktora gösterilmesi gerekiyorsa doğru adım odur. Ayrıntıları iyi bir cilt danışmanlığı neler sunmalı? yazısında okuyabilirsiniz.
Aldığınız puan kafanızda cevaptan çok soru mu bıraktı?
Danışmanlık görüşmesinde cildinize, rutininize, geçmişinize ve önceliklerinize birlikte bakarız; böylece bir sonraki adım bir uygulamanın ürün listesine değil, size göre şekillenir.
Danışmanlık nasıl işliyor?06 / Uygulamanızı seviyorsanız
Cilt analizi uygulaması nasıl kullanılmalı?
-
Koşulları hep aynı tutun.
Aynı yer, aynı ışık, günün aynı saati, ürün sürülmemiş temiz bir cilt. Dermatologların muayene fotoğrafları için verdiği öneriler burada da geçerli: iyi ışık, makyajsız cilt ve hemen öncesinde sıcak duş, ovma ya da ürün yok.[5] Yoksa cildinizi değil, banyonun ışığını ölçmüş olursunuz.
-
Rakama değil, gidişata bakın.
Tek bir puan pek bir şey söylemez. Haftalar boyunca aynı şekilde çekilen fotoğraflar, bir şeyin değişip değişmediğini gösterebilir; tıpkı cilt günlüğü tutmak gibi.
-
Sepete eklemeden önce durun.
Uygulama ürün öneriyorsa önce elinizde neler olduğuna bakın. Zaten kalabalık bir rutine eklenen yeni bir ürün çözdüğünden fazla sorun çıkarabilir; nedenini aktif içeriklerde fazlası neden daha iyi değil? yazısında anlattık.
-
Puanı soruya çevirin.
“Uygulama kızarıklığımı yüksek buldu” bir sohbet için iyi bir başlangıç. Ama bir teşhis değil; geçmeyen bir kızarıklığa mutlaka bir uzmanın bakması gerekir.
Aklınıza takılabilecekler
Sık sorulan sorular.
Yapay zekâ cilt analizi uygulamaları doğru sonuç veriyor mu?
Fotoğrafta görünen özellikleri fark edebiliyorlar, ama sonuç ışığa, kameraya ve makyaja bağlı; çoğu uygulama da nasıl test edildiğini paylaşmıyor. Dermatoloji algoritmalarını inceleyen tıbbi çalışmalar koyu tende ve alışılmadık görüntülerde performansın düştüğünü gösteriyor. Puanı bir ölçüm değil, kabaca bir ipucu olarak görün.[4][3]
Cilt analizi puanım neden her fotoğrafta değişiyor?
Çoğu zaman değişen cildiniz değil, fotoğraf. Işığın etkisi büyük: Bir dermatoloğun anlattığı testlerde insanlar akkor ışık altında, floresan ya da LED ışığa göre yaklaşık üç yaş daha genç görünmüş. Açı, kamera, makyaj ve yüzünüzü yeni yıkamış olmanız da sonucu etkiliyor.[4]
Uygulama cilt tipimi doğru söyleyebilir mi?
Cildinizin tek bir fotoğraftaki görünüşünden bir tahmin yürütebilir. Ama cilt tipi, cildinizin gün içinde ve mevsimden mevsime nasıl hissettiğine ve davrandığına da bağlı; tek bir görüntü bunu gösteremez. Etiketi bir başlangıç noktası olarak görün.
Ben kontrolü uygulamayla yapılır mı?
Bir uygulamaya güvenmeyin. İngiliz Dermatologlar Derneği, yapay zekâ tabanlı cilt kanseri uygulamalarına dair kanıtın zayıf olduğu ve birçoğunun tıbbi cihaz onayı bulunmadığı konusunda uyarıyor. Değişen, ağrıyan, kaşınan, kanayan ya da kabuklanan her beni ve birkaç haftadır geçmeyen her yeni izi doktora gösterin.[1][6]
Cilt analizi uygulamasının önerdiği ürünleri almalı mıyım?
Hemen değil. Birçok uygulamayı markalar ya da satıcılar yapıyor, yani liste tarafsız değil. Önce elinizde neler olduğuna bakın; bir şey denemeye karar verirseniz de ürünleri tek tek ekleyin.
Cilt danışmanlığında uygulamanın bakamadığı neye bakılıyor?
Gerginlik ve hassasiyet dahil cildinizin bugünkü hâline; rutininize ve ürünlerin birbiriyle nasıl uyuştuğuna; daha önce aldığınız profesyonel bakımlara ve yaşadığınız reaksiyonlara; önceliklerinize ve gerçekçi olarak neyi sürdürebileceğinize. Amaç daha fazla ürün değil, daha net bir sonraki adım. Danışmanlık tıbbi teşhis değildir.
Kaynaklar ve kapsam
Bu Journal yazısı, tüketicilere yönelik cilt analizi uygulamaları hakkında genel cilt bakımı bilgisi veriyor. Belirli bir uygulamayı incelemez ya da önermez, teşhis koymaz, kişisel tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz. Bir ben ya da cildinizdeki herhangi bir değişiklik sizi endişelendiriyorsa bir doktora danışın. Yazıdaki bilgiler aşağıdaki (İngilizce) kaynaklara dayanıyor.
- Doctors issue warning about dangerous AI-based diagnostic skin cancer apps (İngiliz Dermatologlar Derneği, 2022): yapay zekâ tabanlı cilt kanseri uygulamalarına dair kanıtlar ve mevzuatla ilgili endişeler.
- A Warning Against Using Phone Apps To Detect Skin Cancer (Memorial Sloan Kettering Cancer Center, 2022): ticari uygulamaların testleri ve görüntü kalitesinin yapay zekâ araçlarını nasıl etkilediği.
- Training physicians and algorithms in dermatology diversity (Stanford Medicine, 2022): dermatoloji yapay zekâsının farklı ten renklerindeki performansı.
- Do facial appearance apps actually work? (Dermatology Times): bir dermatoloğun, ışığın uygulama sonuçlarını nasıl etkilediğine dair testleri.
- Telemedicine: How to prepare for your appointment (Amerikan Dermatoloji Akademisi): işe yarar cilt fotoğrafları nasıl çekilir.
- Moles (NHS, İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti): bir benin ne zaman doktora gösterilmesi gerektiği.
Editoryal: Merve Akkaya Journal. Merve Akkaya’yı daha yakından tanımak için hakkında sayfasına göz atabilirsiniz.
Okumaya devam edin
Bunlar da ilginizi çekebilir.
Puanın ötesinde
Cildiniz, bütün hikâyesiyle.
Uygulama tek bir fotoğraf görür. Danışmanlıkta ise cildinizin gün içinde nasıl hissettiğine, neler kullandığınıza, neler denediğinize ve gerçekçi olarak neyi sürdürebileceğinize bakılır; görüşmeden daha net bir sonraki adımla çıkarsınız.
Bize asıl derdinizi ve online mı, İstanbul’da yüz yüze mi görüşmek istediğinizi yazın. Kafanızı karıştıran uygulama sonuçları varsa onları da anlatın.
Cilt bakımı danışmanlığı tıbbi muayenenin yerini tutmaz.