Journal / Trendler
Traneksamik asit lekelere iyi gelir mi? Nasıl kullanılır?
Traneksamik asit bir zamanlar yalnızca reçeteli bir ilaç olarak bilinirdi, şimdi serum etiketlerinde. Hakkında söylenenler de büyüdükçe büyüdü. Bu içeriğin ne olduğunu, leke konusunda araştırmaların bugüne kadar ne gösterdiğini, bir serumu nasıl bilinçli deneyebileceğinizi ve bazı lekelerin neden önce dermatoloğa gösterilmesi gerektiğini anlattık.
Kısa cevap
Traneksamik asit, dermatologların melazmada da kullandığı bir ilaç; cilde sürülerek ya da tablet olarak. Cilde sürülen formlarla yapılan çalışmalar umut verici ama küçük. O yüzden bir serumu tedavi değil, rutine destek olan bir adım olarak görmek daha doğru. En çok, her gün güneş kremi kullandığınız bir rutinde, hafif kahverengi ton eşitsizliklerinde işe yarayabilir. Ürünü rutininize tek başına ekleyin; böylece cildinizin nasıl tepki verdiğini görürsünüz. Sonra da sabırlı olun. Yayılan, değişen ya da düzelmeyen lekeler dermatoloğa gösterilmeli. Tablet kullanmak ise tamamen doktorun kararı.
01 / İçeriği tanıyalım
Traneksamik asit nedir, serumlara nasıl girdi?
Traneksamik asit aslında cilt için geliştirilmedi. Kanamayı azaltmak için kullanılan bir ilaç; dermatologlar zamanla onu melazmada endikasyon dışı (prospektüste yazmayan bir amaçla) kullanmaya başladı. DermNet, ilacın cilt hastalıkları için ruhsatlı olmadığını ve ciltteki etki mekanizmasının tam olarak bilinmediğini belirtiyor. Öne sürülen etkiler arasında pigment yapımında rol oynayan tirozinaz enziminin aktivitesini azaltmak, cilt hücreleri arasındaki iletişimi ve küçük kan damarlarını etkilemek var.[3]
Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD) da traneksamik asidi melazma tedavileri arasında sayıyor ve cilde sürülebileceğini ya da hap olarak alınabileceğini söylüyor.[1] Eczanelerin dermokozmetik reyonunda ya da internette gördüğünüz serum ve kremler bu ilgiden doğan kozmetik ürünler. Klinik çalışmalarda incelenen tedavilerle aynı şey değiller; konsantrasyon ve formül de markadan markaya değişiyor.
02 / Trend ve gerçek
Araştırmalar gerçekte ne gösteriyor?
Sosyal medyada traneksamik asit her lekeyi hızla silen bir içerik gibi anlatılıyor. Yayımlanmış çalışmaların söylediği ise daha ölçülü.
- Umut verici olan
- Melazmada traneksamik asidi inceleyen 2017 tarihli bir meta-analiz, tek başına ya da başka tedavilere eklendiğinde şiddet skorlarını düşürdüğünü ve genel olarak iyi tolere edildiğini buldu.[4] DermNet de %5’lik bir kremin, daha yüzeysel tip olan epidermal melazmada umut verici sonuçlar gösterdiğini aktarıyor.[3]
- Sınırlı kalan
- Aynı meta-analizde cilde sürülen traneksamik asidin tek başına etkisi istatistiksel olarak anlamlı çıkmadı. Yazarlar randomize çalışmaların az olduğunu, çalışma kalitesinin genelde düşük kaldığını, dozların ve uygulama şekillerinin birbirini tutmadığını belirtip daha büyük çalışmalar gerektiğini söylüyor.[4]
- Beklememeniz gereken
- Kalıcı bir çözüm değil. Yazarlar tedavinin uzun süre sürdürülmesi gerektiğini ve tedavi bırakılınca melazmanın sık sık geri geldiğini de vurguluyor.[4]
Bu, serumun işe yaramadığı anlamına gelmiyor. İyi sonucun genellikle tek bir şişeden değil, merkezinde güneş koruması olan bütün bir plandan geldiğini gösteriyor.
03 / Kime uygun olabilir?
Hangi lekelere uygun, hangilerine değil?
“Leke” dediğimiz şey aslında birkaç farklı durumu kapsıyor ve hepsi aynı şekilde karşılık vermiyor. Ürün seçmeden önce neye baktığınızı bilmek bu yüzden önemli. Farkı melazma mı, leke mi? yazısında anlattık.
- Melazma, halk arasında gebelik lekesi de denen, çoğunlukla yanaklarda, alında ya da üst dudakta çıkan kahverengi veya gri-kahve lekeler. Traneksamik asit araştırmalarının çoğu burada yapıldı. AAD güneş ışığını, doğum kontrol haplarını, hatta stresi tetikleyiciler arasında sayıyor ve melazmanın yıllarca sürebileceğini belirtiyor.[1]
- Sivilceden kalan izler kahverengi ya da kırmızı olabilir. İkisi aynı sorun değil; kırmızı ve kahverengi sivilce izleri yazısı farkı anlatıyor. Traneksamik asidin bu izlerdeki yeri daha az netleşmiş durumda.
- Güneş lekeleri ve genel ton eşitsizliğinde çoğu zaman en çok fark eden şey güneş koruması ve nazik, düzenli bir bakım. Rutinin genelini eşit olmayan cilt tonu için bakım yazısında bulabilirsiniz.
Lekeniz hafifse, her gün güneş kremi kullanıyorsanız ve cildinizin aktif içeriklerle arası iyiyse cilde sürülen bir ürün size uygun olabilir. Cildiniz tahriş olmuşsa ya da kolay reaksiyon veriyorsa, zaten üst üste birkaç leke ürünü kullanıyorsanız ya da lekeye henüz kimse bakmadıysa, sıradaki adım bu olmayabilir.
Lekenizin ne tür bir leke olduğundan emin değil misiniz?
Yeni bir leke serumu almadan önce bir danışmanlık görüşmesinde cildinize ve kullandığınız rutine birlikte bakabiliriz. İlk adımın dermatolog olması gerekiyorsa bunu da açıkça söyleriz.
Danışmanlık seçeneklerine göz atın04 / Bilinçli denemek
Traneksamik asit rutine nasıl eklenir?
-
Önce güneş kremi.
AAD’ye göre güneş ışığı cildin daha fazla pigment üretmesine yol açıyor; bu da melazmayı koyulaştırıp yeni lekeler çıkarabiliyor. Lekelerin etkili tedavisi de güneş kremiyle başlıyor.[1][2] Melazmada dermatologlar çoğu zaman demir oksit içeren renkli bir güneş kremi öneriyor.[1] İstanbul’un yaz güneşinde ya da Ege tatilinde güneş kremini atlamak, aylardır açılmasını beklediğiniz bir lekeyi yeniden koyulaştırabilir. Gerçekten kullanacağınız güneş kremini seçmek ile renkli güneş kremi ve görünür ışık yazılarına da göz atabilirsiniz.
-
Yeni ürünleri tek tek ekleyin.
Traneksamik asitli serumların çoğunda niasinamid, C vitamini ya da asitler de bulunuyor. Ürünü rutininize tek başına eklerseniz cildinizin nasıl tepki verdiğini görebilirsiniz. Adım adım nasıl yapılacağını yeni bir cilt bakım ürünü nasıl denenir? yazısında anlattık.
-
Tahrişe dikkat edin.
Cilde sürüldüğünde kızarıklık, tahriş, kuruluk ve pullanma görülebildiği bildirilmiş.[4] AAD, yanma ya da batma yapan bir ürünü bırakmayı öneriyor ve cilt ya da saç ürünlerinin yol açtığı tahrişin kendisinin de leke bırakabileceğini hatırlatıyor.[2]
-
Rutinin geri kalanını sade tutun.
Birkaç leke aktifini üst üste kullanmak süreci nadiren hızlandırır, cildi ise rahatsız edebilir. Nedenini aktif içerikler: fazlası neden daha iyi değil? yazısında okuyabilirsiniz.
-
Günlerle değil, aylarla değerlendirin.
AAD, bir tedavi planına uyulsa bile melazmada sonuç görmenin genellikle 3 ile 12 ay arasında sürdüğünü, cilt renginizden birkaç ton koyu bir lekenin de çoğunlukla 6 ile 12 ay içinde açıldığını söylüyor.[1][2] Aynı ışıkta çekilmiş fotoğraflar, aynadan daha dürüst bir ölçü.
Hamileyseniz ya da emziriyorsanız yeni bir aktif içeriğe başlamadan önce doktorunuza danışın. Hamilelik melazmayı tetikleyen nedenlerden biri de olabiliyor.[1]
05 / Doktorun alanı
Tablet, iğne ve dermatoloğa gösterilmesi gereken lekeler.
Traneksamik asit tabletleri reçeteli bir ilaç. DermNet, pıhtı öyküsü ya da kalp hastalığı olan veya inme geçirmiş kişilerin kullanmaması gerektiğini, pıhtılaşmaya bağlı komplikasyon riskinin tamamen dışlanamayacağını ve melazmadaki uzun süreli güvenliğinin büyük ölçüde bilinmediğini belirtiyor.[3] Cilde enjeksiyon şeklinde uygulaması da araştırılmış. Bunlardan birinin size uygun olup olmadığına, uygunsa hangi şekilde kullanılacağına doktor karar verir. Lütfen cildiniz için internetten tablet almayın.
Şu durumlarda dermatoloğa ya da doktora görünün:
- lekenin melazma mı, iz mi, başka bir şey mi olduğundan emin değilseniz;
- bir leke yeniyse, diğerlerine benzemiyorsa, değişiyorsa, kaşınıyor ya da kanıyorsa;
- lekeler yayılıyorsa ya da özenli güneş korumasına rağmen düzelmiyorsa;
- leke bir ilaca başladıktan sonra ya da hamilelikte çıktıysa.
Burada kendi kendinize teşhis koymak güvenilir değil. AAD, yüzünüzde renk eşitsizliği fark ederseniz dermatoloğa görünmenin yardımcı olabileceğini ve bazı lekelerin reçeteli tedavi gerektirdiğini söylüyor.[1][2] Belirtilerin ayrıntılı listesi cilt sorunu ne zaman dermatoloğa gösterilmeli? yazısında.
Daha aydınlık bir ton için glutatyonun önerildiğini de gördüyseniz, aynı soruları glutatyon ve cilt tonu yazısında o trend için sorduk.
Merak edilenler
Sık sorulan sorular.
Traneksamik asit lekeleri gerçekten açar mı?
Melazma üzerine yapılan araştırmalar umut verici, ama cilde sürülen traneksamik asidin tek başına etkisine dair kanıt hâlâ sınırlı ve büyük çalışma az. En iyi sonucu, her gün güneş kremi kullanılan bir rutinin parçası olarak veriyor; sonuçlar da yavaş geliyor.
Traneksamik asit ne kadar sürede etki eder?
Kozmetik bir serum için belli bir süre yok. AAD, melazma tedavisinde sonuç görmenin genellikle 3 ile 12 ay sürdüğünü söylüyor; pigmentteki değişim genel olarak yavaş. Bu yüzden her ürünü, güneş kremini aksatmadan, aylar içinde değerlendirin.
Traneksamik asit niasinamid, C vitamini veya retinolle birlikte kullanılır mı?
Birçok ürün bunları zaten bir arada içeriyor. Daha güvenli yol, yeni ürünleri tek tek eklemek ve rutini sade tutmak; böylece cildiniz tahriş olursa hangisinin yaptığını bilirsiniz. Yanma ya da batma yapan ürünü bırakın.
Traneksamik asit melazmaya iyi gelir mi?
Dermatologların melazmada kullandığı seçeneklerden biri; cilde sürülerek ya da tablet olarak. Melazma inatçı olabiliyor ve geri gelebiliyor, bu yüzden en doğrusu bir dermatoloğa görünmek. Doktor güneş korumasını merkeze alan bir plan kurar ve tabletin uygun olup olmadığına karar verir.
Traneksamik asit tableti cilt için güvenli mi?
Tabletler reçeteli bir ilaç ve herkese uygun değil; özellikle pıhtı öyküsü ya da kalp hastalığı olan veya inme geçirmiş kişilerde. Size uygun olup olmadığına doktor karar verir. Cildiniz için internetten tablet almayın.
Lekeler için dermatoloğa mı, cilt bakım uzmanına mı gitmeli?
Teşhis gerektiren her şey için dermatoloğa: yeni çıkan ya da değişen bir leke, ne olduğunu anlayamadığınız lekeler, düzelmeyen renk değişiklikleri. Cilt bakım uzmanı ise rutininize, güneş korumanıza ve ürün seçimlerinize bakar, önce doktorun görmesi gerekiyorsa bunu söyler.
Kaynaklar ve kapsam
Bu Journal yazısı, kozmetik ürünlerdeki traneksamik asit hakkında genel cilt bakımı bilgisi veriyor. Leke teşhisi koymaz, ilaç önermez ve kişisel tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz. Bir leke ya da renk değişikliği sizi endişelendiriyorsa bir dermatoloğa danışın. Yazıdaki bilgiler aşağıdaki İngilizce kaynaklara dayanıyor.
- Melasma: Diagnosis and treatment (Amerikan Dermatoloji Akademisi): tetikleyiciler, traneksamik asit dahil tedavi seçenekleri, renkli güneş kremi ve beklenen süre.
- How to fade dark spots in darker skin tones (Amerikan Dermatoloji Akademisi): güneş kremi, tahriş ve ne zaman dermatoloğa gidilmesi gerektiği.
- Tranexamic acid (DermNet): etki mekanizması, melazmada endikasyon dışı kullanım, cilde sürülen formlarla ilgili araştırmalar ve tabletlerin güvenliği.
- Efficacy and Safety of Tranexamic Acid in Melasma: A Meta-analysis and Systematic Review (Kim ve ark., Acta Dermato-Venereologica, 2017): kullanım şekline göre etki, yan etkiler ve kanıtın sınırları.
Editoryal: Merve Akkaya Journal. Merve Akkaya’yı daha yakından tanımak için hakkında sayfasına göz atabilirsiniz.
Okumaya devam edin
Bunlar da ilginizi çekebilir.
Yeni serumdan önce
Eşit bir ton, doğru soruyla başlar.
Lekenin ne tür bir leke olduğunu ve rutininizin şu an ne yaptığını bildiğinizde bakım çok daha kolaylaşıyor. Danışmanlık görüşmesinde ikisine birlikte bakıyor, daha az ama daha amaca uygun ürün seçmenize yardımcı oluyoruz.
Şu an kullandığınız ürünleri ve leke mevsime göre değişiyorsa o bölgenin fotoğraflarını getirin. Doktora gitmeniz gereken bir durum varsa bunu ilk siz duyarsınız.
Cilt bakımı danışmanlığı tıbbi muayenenin yerini tutmaz.